Wolność zrzeszania się - stowarzyszenia

W grupie jesteśmy siłą. Nie byłby możliwy rozwój naszej cywilizacji bez zrzeszania się. Od starożytności ludzie o wspólnych poglądach, zawodach, korzeniach – krótko mówiąc, ze wspólnym mianownikiem, który ich jednoczył – gromadzili się razem w umówionym miejscu i czasie. Debatowali, spierali się, pewnie nierzadko różnili w swoich opiniach. Byli tam jednak połączeni sprawą, która dla każdego z nich miała duże znaczenie, była warta poświęcenia jej swojego czasu. To nie zmieniło się do dzisiaj. Co więcej, wolność zrzeszania się jest obecnie jednym z podstawowych praw człowieka. W Polsce jest ona zagwarantowana przez Konstytucję,  to znaczy najwyższe źródło prawa.

Wolność zrzeszania się stanowi element wolności i praw politycznych.

Art. 58. 1. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej: „Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się”.

Oznacza to, że państwo prawa ma nie tylko zezwalać na swobodne tworzenie stowarzyszeń, lecz również aktywnie działać na rzecz wolności w tym zakresie. Ten aspekt podkreśla ustawa z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Celem ustawy jest „umożliwienie obywatelom równego, bez względu na przekonania, prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym i wyrażania zróżnicowanych poglądów oraz realizacji indywidualnych zainteresowań, a także uwzględniając tradycje i powszechnie uznawany dorobek ruchu stowarzyszeniowego.”

Wolność sumienia i wyznania w Konstytucji RP

Napisana w 1997 r. jedna linijka w Konstytucji nie jest wynikiem pracy jedynie władzy ustawodawczej, prawników i polityków. Są to setki lat doświadczeń milionów ludzi, którzy żyli i wyznawali swoją wiarę na terenach Europy i Świata.

Art. 53.

1. Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii.

Jak wiadomo z historii, rozłam religii katolickiej za czasów reformacji doprowadził do wielu wojen religijnych, najazdów, potyczek, bitew, morderstw i prześladowań i niestety, ale takie rzeczy toczą się do dzisiaj na naszych oczach. Jednakże od momentu, kiedy Francuzi w roku 1789 ustanowili Deklarację Praw Człowieka i Obywatela, która w art. 10 uznała wolność religijną za jedno z praw naturalnych, świętych i niezbywalnych, nastąpiła nadzieja na zmianę.

Przez wiele lat państwa Europy przenosiły te wartości na swoje kraje i wypracowały sposoby na naukę tolerancji i szacunku wobec wyznawców innych religii oraz niewierzących. Na początku XXI w. możemy się cieszyć tym, że Państwo Polskie za pomocą Konstytucji daje nam możliwość wyboru jak chcemy żyć zgodnie z naszym sumieniem i wyznaniem.

Godność człowieka w Konstytucji RP

Drugi rozdział Konstytucji RP, poświęcony wolnościom, prawom i obowiązkom człowieka i obywatela, rozpoczyna artykuł 30 w następującym brzmieniu:

Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.

Godność ludzka została przez ustawodawcę określona za pomocą trzech przymiotników: jest przyrodzona, niezbywalna i nienaruszalna. Co to oznacza?

Godność człowieka jest przyrodzona

Znaczy to, że godności nie nabywamy, nie zostaje nam ona przyznana, nie musimy na nią zasłużyć — z godnością się rodzimy. Jest ona właściwa każdej istocie ludzkiej, bez względu na wiek, płeć, wykształcenie, na dokonania i przekonania, na jakiekolwiek cechy przyrodzone czy nabyte, z samego faktu bycia człowiekiem, osobą.

Demontaż demokracji na Węgrzech

W kwietniu 2010 r. wybory na Węgrzech wygrała partia Wiktora Orbana FIDESZ (Węgierska Partia Obywatelska), w wyniku czego uzyskała 263 mandaty w parlamencie liczącym 386 deputowanych, co w efekcie dało partii Orbana większość konstytucyjną. Konsekwencją takiego wyniku wyborów było wprowadzenie przez FIDESZ głębokich zmian, w tym nowej konstytucji, które odmieniły państwo z jego polityką wewnętrzną i polityką zewnętrzną oraz relacje w gospodarce i w społeczeństwie. Ale po kolei.

• 25 kwietnia 2010 r. — FIDESZ zdobywa poparcie 53% wyborców, co w przełożeniu na mandaty oznacza większość konstytucyjną (przy frekwencji wyborczej 64,36%).

KONTEKST WYGRANYCH WYBORÓW

W 2010 r. Węgry były krajem, który mocno odczuł globalny kryzys, tonął w długach i był na skraju bankructwa. Kraj został objęty programem pomocowym przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Inwestorzy ulegali panice, w efekcie transferując pieniądze za granicę. Węgry wpadły w spiralę zadłużenia. Miały problemy z obsługą swojego zadłużenia zagranicznego. Zadłużenie publiczne wynosiło 82% PKB, a wzrost PKB wynosił -6,3%. Rating Węgier został obniżony do śmieciowego. Węgrami rządzili skompromitowani socjaliści, którzy poniekąd doprowadzili do takiej sytuacji. – Kłamaliśmy rano, wieczorem i w nocy – miał stwierdzić premier Ferenc Gyurcsany. Ludzie mieli dość sytuacji w kraju i partii, która doprowadziła Węgry do takiej sytuacji gospodarczej.

Delikt konstytucyjny

Dziś kilka zdań o słowie, które nie jest na co dzień szczególnie często używane. Ale ostatnio jakby częściej pojawia się w wypowiedziach prawników i w mediach…

Mowa o delikcie.

Delikt to inaczej czyn niedozwolony.

Delikt może występować w prawie cywilnym (jakieś zawinione albo niezawinione działanie, którego wynikiem jest szkoda), w prawie karnym (wykroczenie, przestępstwo). Może również występować w prawie konstytucyjnym…

Delikt w prawie konstytucyjnym oznacza czyn, który narusza konstytucję i związany jest z zajmowaną funkcją państwową. Narusza konstytucję przez działanie umyślnie albo nieumyślnie.

Kto może ponosić odpowiedzialność za delikt konstytucyjny?

O tym decyduje Konstytucja.

Art. 198. 1. Konstytucji stwierdza, że za naruszenie Konstytucji lub ustawy, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania, odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą:

• Prezydent Rzeczypospolitej,
• Prezes Rady Ministrów oraz członkowie Rady Ministrów,
• Prezes Narodowego Banku Polskiego,
• Prezes Najwyższej Izby Kontroli,
• członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,
• osoby, którym Prezes Rady Ministrów powierzył kierowanie ministerstwem,
• Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych.

Gospodarka, Konstytucja i nasze prawo do odpowiedzialnej polityki

- Czy gospodarka ma związek z Konstytucją? Czy ma związek z Demokracją?

Odpowiedź, choć nie jest na pierwszy rzut oka oczywista, brzmi: TAK.

- Dlaczego?

Otwórzmy Konstytucję.

Cały Rozdział X Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poświęcony jest Finansom Publicznym.

- Co to są Finanse Publiczne?

To środki pieniężne państwa polskiego, przede wszystkim w ramach budżetu państwa i budżetów samorządów terytorialnych. Innymi słowy – to nasze wspólne pieniądze, które są w dyspozycji władz.

- Czy władza może wydawać je wedle własnego uznania?

Oczywiście, że TAK! Ale są pewne ograniczenia. Nakłada je KONSTYTUCJA.

Art. 216 Konstytucji mówi, że „Nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego produktu krajowego brutto. Sposób obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto oraz państwowego długu publicznego określa ustawa.”

Innymi słowy – Rząd może wydawać pieniądze tak, jak uważa za potrzebne, ale musi pilnować, żeby dług publiczny (czyli przede wszystkim zadłużenie w budżecie państwowym i zadłużenie w budżetach samorządów) nie przekroczył 3/5 PKB.

Jest to bardzo dobra reguła, która zmusza rządzących do pilnowania finansów kraju. Gdy wybuchł kryzys finansowy, była zresztą bardzo chwalona i pokazywana jako dobra praktyka, która pomaga w odpowiedzialnym zarządzaniu finansami publicznymi i zapobiega załamaniu się i niewypłacalności gospodarki.

Upolitycznienie urzędników to też problem konstytucyjny

Czy służba cywilna, a więc zawodowi i neutralni politycznie urzędnicy, mają jakiś związek z Konstytucją?

Tak!

Art. 153 Konstytucji stanowi, że "w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa, w urzędach administracji rządowej działa korpus służby cywilnej."

Innymi słowy Konstytucja wymaga aby w urzędach działał korpus służby cywilnej, czyli zawodowi, fachowi, apolityczni urzędnicy. Zgodnie z ww. artykułem Konstytucji zwierzchnikiem służby cywilnej jest Prezes Rady Ministrów.

Po co jest służba cywilna? Ma ona zapewnić, że w administracji rządowej (departamentach ministerstw, urzędach skarbowych, inspektoratach itd.) pracują ludzie, którzy są ekspertami w danej dziedzinie i którzy nie zmieniają się przy zmianie władzy politycznej. Ma to zapewnić fachowość i ciągłość pracy administracji. Czyli - minister się zmienia po wyborach, ale korpus urzędników nie.

Do tego celu powołany jest szef służby cywilnej - centralny organ administracji, którego zadaniem jest przestrzeganie zasad służby cywilnej i jej zarządzaniem (dziś tę funkcję pełni Claudia Torres-Bartyzel). Aby zostać urzędnikiem - członkiem korpusu służby cywilnej trzeba mieć odpowiedni staż i zdać wymagany egzamin. W Polsce działa też Krajowa Szkoła Administracji Publicznej, która w założeniu ma kształcić właśnie zawodowych urzędników.

Niestety PiS to chce zmienić.

Po co nam Trybunał? Co to jest trójpodział władzy?

Trójpodział władz to klucz! PiS chce przejąć albo ubezwłasnowolnić Trybunał Konstytucyjny.

Oto kilka cytatów o trójpodziale władz. Pod rozwagę!

Konstytucja RP Art. 10.

Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.

Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.

Zasada trójpodziału władzy w państwie jest pierwszą konsekwencją zasady demokratycznego państwa prawnego w ramach tej części konstytucji, która ujmuje strukturę organizacyjną państwa polskiego (…) i jest punktem wyjścia (…) dla konstruowania dalszych jej elementów.

(Paweł Sarnecki, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Komentarz, Garlicki Lech (red), Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa, s. 1).

Zasada trójpodziału władzy nie ma znaczenia czysto organizacyjnego. Celem zasady podziału władz m.in. jest ochrona praw człowieka przez uniemożliwienie nadużywania władzy przez którykolwiek ze sprawujących ją organów.

(orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1993 r., sygn. K 11/93)

KOD, Trybunał, konstytucja, demokracja - wszystko, co chcesz wiedzieć, ale wstydzisz się zapytać

Q: Po co powstał KOD?

A: KOD powstał jako forma sprzeciwu wobec łamania prawa przez Prezydenta i większość sejmową – przede wszystkim łamania Konstytucji RP. Niektóre obecne działania władz to naruszenie podstaw demokracji. KOD nie jest związany z żadną partią. Jest otwarty na taktyczne sojusze ze wszystkimi, którym zależy na obronie demokracji.

Q: Ale i Prezydent, i Sejm zostały wybrane w demokratycznych wyborach. Czy temu sprzeciwia się KOD?

A: Nie, nie podważamy wyników demokratycznych wyborów. Ale podkreślamy, że każda władza ma obowiązek przestrzegać prawa, z Konstytucją RP na czele. Nie chcemy odbierać większości sejmowej możliwości zmiany prawa, o ile odbywa się to zgodnie z obowiązującą Konstytucją.

Q: Przecież większość Polaków chciała, by rządziła właśnie ta partia.

A: Nie, to nie była większość. Na partię rządzącą głosowało 37,58% spośród 50,92% uprawnionych do głosowania. Inaczej: 18,65% wszystkich uprawnionych do głosowania Polaków, czyli mniej, niż co piąty. Według polskiego prawa PiS obsadziła dzięki temu ponad połowę miejsc w Sejmie. Ale to samo prawo nie pozwala większości zmieniać, a tym bardziej – łamać, Konstytucji RP (i ogólnie – obowiązującego prawa). Wygrana w wyborach nie oznacza „róbta, co chceta”. Oznacza najwyżej: „róbta, co chceta w ramach obowiązującego prawa”. Bo to prawo chroni wszystkich – również tych, którzy się z wami nie zgadzają.